Polski Touring Klub a Polskie Towarzystwo Krajoznawcze

źródło: Komisja Historii i Tradycji ZG PTTK
Janusz Umiński, Polski Touring Klub a Polskie Towarzystwo Krajoznawcze
(pełny tekst jako .zip)

fragment:

Przed rokiem 1890, poza stowarzyszeniami turystycznymi grupującymi turystów górskich, brak było organizacji turystyki czynnej. Istniały jedynie biura podróży, a turyści chcący indywidualnie zwiedzać poszczególne kraje, regiony czy miasta udawali się do tej lub innej części kraju koleją, by dopiero z miejscowości, do której ona docierała pieszo wędrować do wymarzonego przez siebie celu. Pierwsze narodowe stowarzyszenia cyklistów pod nazwą „Touring”, grupujące miłośników turystyki rowerowej i organizujące wspólne wyprawy utworzono dopiero w końcu XIXw.

Przystosowanie narodowej ekonomii do nowych wymagań podróży nastąpiło wraz z połączeniem turystyki z touring klubami. Pierwszy touring klub powstał w 1878 r. w Anglii (Cyclist Touring Club). Potem powstały holenderski (Algemeene Nederlandsche Wielrijderstand) w 1883, niemieckie: Związek Niemieckich Kolarzy (Deutscher Radfahrer) w 1884 r. i Deutscher Touring Club w 1886 r., francuski Touring Club w 1890, a w 1895 r. Touring Klub Włoski. Na przełomie XIX i XX w. Powstały kluby automobilowe m.in. największy z nich angielski Automobile Association w 1905 r. Touring Kluby przez badanie potrzeb w zakresie organizacji rozwijającego się ruchu turystycznego – rozwoju sieci dróg kołowych, bazy noclegowej i żywieniowej, ale także analizowanie zróżnicowanej psychiki podróżnych wpływały w poszczególnych krajach na podejmowanie odpowiednich decyzji i działań władz administracji państwowej i samorządowej oraz właściwą propagandę walorów przyrodniczo-krajobrazowych i historyczno-zabytkowych poszczególnych krajów i regionów.

W latach 1897 i 1898 odbyły się pierwsze międzynarodowe kongresy turystyczne w Amsterdamie, Brukseli i Luksemburgu, w których następstwie powołano w 1898 r. do życia Międzynarodową Ligę Stowarzyszeń Turystycznych League International des Associations Touriste (w skrócie LIAT) – International League of Tourist Associations, której kontynuacją (po przerwie spowodowanej I wojną światową) jest założony 30 maja 1919 r. w Brukseli Międzynarodowy Związek Turystyki Alliance Internationale de Tourisme – AIT (fr). Pierwotnie zajmowała się tylko turystyka automobilową, później rozszerzyła działalność na wszystkie dyscypliny turystyczne.

Polski Touring Klub powołano do życia 25 maja 1925 r. z inicjatywy Ministerstwa Robót Publicznych i Automobilklubu Polskiego w celu popierania turystyki polskiej we wszystkich jej formach w kraju i za granicą oraz reprezentacji polskich instytucji i organizacji turystycznych. Współorganizatorami były Polskie Towarzystwo Tatrzańskie i Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Jak stwierdzał dr Mieczysław Orłowicz, zgodnie z przyjętym zakresem działania między wiodącymi w kraju organizacjami turystycznymi, miał zajmować się „organizowaniem turystyki jako sportu, oddziałami turystycznymi wioślarzy, cyklistów, automobilistów, ewidencją hoteli, handlem przyborami turystycznymi i kontaktami z towarzystwami turystycznymi za granicą”, Towarzystwo Tatrzańskie zajmować się sprawami związanymi z turystyka górska w Tatrach i Karpatach, a PTK tzw. turystyką płaską (nizinną), działalnością krajoznawczą wydawnictwa (odczyty, wydawnictwa, wycieczki, praca z młodzieżą) oraz organizowaniem i prowadzeniem muzeów regionalnych.

Od roku 1925 Klub należał do Międzynarodowej Centralnej Rady Turystycznej Conseil Central de Tourisme International (CCdeTI) w Paryżu, a od 1926 r. także do Międzynarodowego Stowarzyszenia Turystyki Alliance Internationale de Tourisme (AIT) w Brukseli. W 1927 r. Polski Touring Klub przystąpił też do Związku Polskich Towarzystw Turystycznych. Polski Touring Klub był oficjalnym reprezentantem polskiej turystyki na forum międzynarodowym. Członkom Klubu przysługiwały różne udogodnienia i zniżki m.in. kolejowe, w hotelach, restauracjach, garażach, na liniach okrętowych, na liniach kolei francuskich (w ramach wycieczek organizowanych przez Klub).

Współzałożycielem i pierwszym prezesem Polskiego Touring Klubu był Stefan Przeździecki. W początkowym okresie działalność PTKlubu ograniczała się do propagandy turystyki i utrzymywania kontaktów z pokrewnymi organizacjami turystycznymi zagranicą. Brak było poparcia działalności Klubu ze strony władz państwowych i samorządowych. Intensywny rozwój nastąpił w 1928 r. po objęciu funkcji prezesa przez gen dra Romana Góreckiego. W okresie swej kadencji promował i podkreślał znaczenie turystyki w życiu gospodarczym kraju. Odtąd siedziba Zarządu Głównego i biuro Polskiego Touring Klubu mieściła się w dawnym pałacyku Bacciarellich przy ul. Bagatela 3 w Warszawie.

Pierwotnie PTKlub działał poprzez powołane na terenie kraju oddziały w Białymstoku, Bydgoszczy, Lwowie, Poznaniu i Wilnie. Równocześnie z rozwojem oddziałów PTKlubu w 1928, powoływanych głównie w ramach ogólnopolskich przygotowań do mającej się odbyć w 1929 Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, zaczęto propagować idee łączenia ruchu krajoznawczego i turystycznego w kraju w jedną silną organizację.

Zagadnienie unifikacji towarzystw turystycznych było zasadniczym tematem konferencji zwołanej z inicjatywy Związku Polskich Towarzystw Turystycznych w dniu 27 listopada 1928 r. Podczas konferencji, w której uczestniczyli przedstawiciele większych towarzystw turystycznych i krajoznawczych, gen. Roman Górecki mając na względzie potrzebę podziału kompetencji między działające towarzystwa zaproponował połączenie niektórych z nich w oparciu o pełnione funkcje społeczno-gospodarcze. Według koncepcji gen. R. Góreckiego Polski Touring Klub winien zajmować się wszystkimi dziedzinami turystyki, w tym również turystyką górską, a tym samym doprowadzić do zjednoczenia w jednej organizacji działalności PTT, PTK, PTKlubu, Polskiego Klubu Turystycznego i lokalnych towarzystw turystyczno-krajoznawczych: Podolskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i Wołyńskiego Towarzystwa Krajoznawczego ( w ten sposób w jedna silna organizacja liczyłaby ok. 18 tys. członków, zgrupowanych w 50 oddziałach); w większych miastach i ośrodkach turystycznych- obok istniejących już w Krakowie i Poznaniu – powołać dalsze organizacje turystyki biernej tj. związki propagandy (popierania) turystyki (Syndicat D’ initiative), w pierwszej kolejności w Warszawie, Lwowie, Wilnie, Gdyni i Zakopanem; turystyką specjalistyczną winny zajmować się towarzystwa pośrednio związane z turystyką np. kluby narciarskie, automobilkluby kluby motocyklowe.

Dodaj komentarz